Bądź na bieżąco,

zapisz się na newsletter

nie teraz nie, dziękuję
Koszyk jest pusty
Szybki kontakt

+48 793 063 010

biuro@vitallife24.pl

Czynne Pn-Pt
9:00-18:00

Lecytyna - co to jest i jak działa

lecytyna_naturalne_zrodlo_jajko.jpgLecytyna - właściwości, zapotrzebowanie i źródła występowania

 

Lecytyna to mieszanina różnych związków, głównie fosfolipidów. Pełni bardzo wiele istotnych funkcji w organizmie: poprawia pamięć i koncentrację, obniża cholesterol, chroni wątrobę. Znajdziemy ją zarówno w żywności, jak i w suplementach diety. Lecytyna - głównie sojowa - jest też stosowana w przemyśle spożywczym.

Lecytyna to nie jedna substancja, ale mieszanina związków, przede wszystkim o charakterze tłuszczowym. Najważniejsze z nich to fosfolipidy. Obrazowo przedstawia się je jako główkę z ogonkiem. „Ogon” to kwasy tłuszczowe, a „główkę” stanowi glicerol, grupa fosforowa i przyłączony związek, który w całym fosfolipidzie jest najistotniejszy, ponieważ w dużej mierze odpowiada za jego funkcje zdrowotne. Może to być m.in. cholina (uzyskujemy fosfatydylocholinę), inozytol (fosfatydyloinozytol) czy seryna (fosfatydyloseryna). Oprócz fosfolipidów w składzie lecytyny znajdziemy także trójglicerydy, węglowodany, glikolipidy i wodę. Lecytyna została po raz pierwszy wyizolowana w 1846 roku przez Theodora Nicolasa Gobleya z żółtka jaja kurzego, a nazwę wzięła od greckiego słowa lekithos, co oznacza właśnie żółtko jaja. Od tego czasu bada się jej właściwości lecznicze i możliwości zastosowania.

 

Do czego potrzebna jest lecytyna?

Lecytyna pełni w organizmie bardzo wiele funkcji:

  • jest budulcem każdej komórki ciała, wchodzi w skład błon komórkowych,
  • jest elementem budującym tkanki mózgu i otoczki mielinowe komórek układu nerwowego,
  • pobudza układ nerwowy, wspomaga koncentrację i procesy zapamiętywania,
  • bierze udział w procesach przemiany materii,
  • stanowi barierę ochronną ścian żołądka,
  • chroni wątrobę,
  • wspomaga wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach,
  • uczestniczy w gospodarce cholesterolem i podnosi sprawność krążenia krwi,
  • zwiększa wydolność i przyspiesza regenerację po wysiłku,
  • opóźnia procesy starzenia.

Lecytyna na pamięć i koncentrację

Lecytyna chyba najbardziej kojarzy się ze wspomaganiem zdolności myślowych i procesów uczenia się. Zalecana jest osobom pracującym umysłowo, przygotowującym się do egzaminów oraz osobom starszym, u których z wiekiem kondycja układu nerwowego ulega osłabieniu. Badania pokazują, że osoby przyjmujące suplementy z lecytyną odczuwają poprawę zdolności myślowych i zwiększają się ich zdolności zapamiętywania informacji. Trzeba się jednak nastawić na systematyczne przyjmowanie lecytyny – od miesiąca do nawet 3-4 miesięcy. Od kilku dawek od czasu do czasu mózg nie zacznie wydajniej funkcjonować. W lecytynie pokłada się duże nadzieje, jeśli chodzi o poprawę stanu zdrowia i jakości życia osób cierpiących na chorobę Alzheimera i demencję starczą. Wstępne badania wskazują jednak, że lecytyna prawdopodobnie nie działa w przypadku osłabienia pamięci wynikającego z zaawansowanego wieku i choroby Alzheimera.

 

Lecytyna - korzyści sercowo-naczyniowe

Lecytyna bierze udział w metabolizmie tłuszczów i cholesterolu. Dzięki obecności wielonienasyconych kwasów tłuszczowych wiąże cholesterol, ułatwia jego transport i przyspiesza wydalanie nadmiaru z organizmu. Lecytyna wykazuje także działanie emulgujące – rozbija tłuszcze i cholesterol z pożywienia na małe cząsteczki, co ogranicza ich przyczepianie się do płytek krwi i ścian naczyń krwionośnych. Wszystko to zapobiega powstawaniu złogów miażdżycowych i zakrzepów naczyń wieńcowych, które prowadzą do bardzo niebezpiecznych dla zdrowia incydentów sercowo-naczyniowych.

 

Lecytyna znana jest z obniżania poziomu "złego" cholesterolu LDL i trójglicerydów. Niektóre źródła wskazują także na jej zdolność podwyższania cholesterolu HDL, czyli frakcji wpływającej korzystnie na zdrowie.

 

Lecytyna wspomaga wątrobę

Suplementacja lecytyną pozytywnie wpływa na detoksykację i regenerację wątroby. Ogranicza niekorzystne działanie alkoholu, leków i innych substancji, obciążających ten narząd. Przyspiesza także jego regenerację, ponieważ działa stabilizująco na błony komórek wątroby. Wykazano korzystny wpływ lecytyny w stłuszczeniu i zwłóknieniu wątroby oraz w marskości wątroby u alkoholików. Lecytyna hamuje akumulację tłuszczów w wątrobie, zatem zmniejsza jej szkodliwe otłuszczenie i pomaga przywrócić prawidłowe funkcje. Odpowiada za rozpuszczanie cholesterolu w żółci, dzięki czemu zapobiega tworzeniu się kamieni żółciowych.

 

Lecytyna a choroby psychiczne

Lecytyna - tak jak cholina - poprawia kondycję osób z zaburzeniami maniakalno-depresyjnymi. Przyjmowanie lecytyny zmniejsza częstość występowania urojeń i halucynacji. Celowość zastosowania lecytyny i jej składników w terapii zaburzeń maniakalno-depresyjnych i choroby afektywnej dwubiegunowej badano na małych kilkuosobowych grupach osób1. Skuteczność suplementacji lecytyną sprawdzano u osób z zaburzeniami maniakalno-depresyjnymi w badaniu z podwójnie ślepą próbą kontrolowanym placebo, a zatem bardzo wiarygodnym. Suplementacja przyniosła pozytywne rezultaty, dużo lepsze niż w przypadku podawania placebo. U osób badanych obserwowano osłabienie objawów manii, np. zaburzeń nastroju i zaburzeń psychoruchowych. W przypadku suplementacji choliną u 5 na 6 osób badanych stwierdzono wyraźne osłabienie objawów manii, a u 4 nastąpiła znaczna stała poprawa nastroju2. Włączanie lecytyny i choliny do terapii zaburzeń psychicznych może być więc skutecznym elementem leczenia.

 

Lecytyna wspomaga sprawność seksualną mężczyzn

Płyn nasienny zawiera dużo lecytyny, a fosfatydyloinozytol jest niezbędny w procesie wytwarzania spermy. W 100 g spermy znajduje się 53 mg inozytolu. Dlatego uważa się, że lecytyna jest bardzo istotna dla sprawności seksualnej mężczyzn i zwiększa płodność, a niedobór inozytolu wiąże się z niepłodnością. Nie przeprowadzono badań na ludziach, które potwierdzałyby poprawę płodności w wyniku suplementacji lecytyny. Jednak w badaniach na królikach z 2011 roku wykazano, że przyjmowanie lecytyny sojowej przez 12 tygodni spowodowało zwiększenie objętości nasienia, liczby plemników i ich ruchliwości przy jednoczesnym zmniejszeniu liczby martwych i nieprawidłowych plemników w próbce nasienia.

 

Lecytyna w przemyśle spożywczym

Lecytyna znalazła zastosowanie w przemyśle spożywczym, ponieważ pozwala ograniczyć koszty produkcji i poprawia jakość oraz trwałość gotowych wyrobów. Pozyskuje się ją głównie jako produkt uboczny w produkcji olejów roślinnych. Dodaje się ją do pieczywa, ciast, wyrobów cukierniczych, czekolady, margaryny, majonezu, polew cukierniczych, produktów instant, a nawet makaronów - na liście składników oznaczana jest symbolem E322. Lecytyna polepsza konsystencję ciasta i miękkość skórki w pieczywie, wydłuża jego świeżość; zapobiega przywieraniu produktów do powierzchni naczyń oraz sklejaniu się, np. plasterków sera; ułatwia tworzenie emulsji wodno-tłuszczowych i umożliwia mieszanie składników niemieszających się. Lecytyna stosowana w produkcji pączków powoduje, że odczuwamy ich ciasto jako mniej tłuste, a w produkcji czekolady zwiększa jej gładkość i aksamitność. Lecytyna poprawia właściwości organoleptyczne wielu produktów żywnościowych. Nie trzeba się jej obawiać jako dodatku do żywności, ponieważ wykazuje pozytywne działanie zdrowotne.

Dzienne zapotrzebowanie na lecytynę

Zapotrzebowanie na lecytynę nie zostało określone w normach żywieniowych przygotowanych przez Instytut Żywności i Żywienia, jednak najczęściej w publikacjach można spotkać się ze stwierdzeniem, że do prawidłowego funkcjonowania organizm potrzebuje 2-2,5 g lecytyny dziennie. Niektóre źródła podają wartość 6 g. Trzeba pamiętać, że nie musimy suplementować lecytyny na co dzień, a jedynie w stanach wzmożonego wysiłku umysłowego lub spadku koncentracji, ponieważ najczęściej zapotrzebowanie organizmu pokryjemy samą dietą.

 

Naturalne źródła lecytyny

W produktach żywnościowych lecytyny nie ma zbyt wiele, jednak występuje ona dosyć powszechnie. Dobrymi źródłami lecytyny w pożywieniu są:

  • żółtko jaja,
  • wątroba,
  • soja,
  • fasola,
  • zarodki pszenne,
  • ziarna słonecznika,
  • nierafinowany olej rzepakowy (w procesie rafinacji większość lecytyny jest usuwana),
  • orzechy,
  • drożdże piekarnicze,
  • ryby,
  • nabiał,
  • zielone warzywa,
  • awokado,
  • oliwki.

Musimy również uwzględnić fakt, że lecytyna jest dość powszechnym dodatkiem do żywności i dostarczamy ją sobie choćby z pieczywem i czekoladą. Zjedzenie codziennie 300 g chleba pokrywa dzienne zapotrzebowania na lecytynę. Nie jest to może najbardziej rozsądny sposób dostarczenia lecytyny do organizmu, ale pokazuje, że jej uzupełnianie w diecie nie jest trudne.

 

Suplementy z lecytyną

Apteczne półki uginają się pod ciężarem suplementów z lecytyną. Można spotkać je w formie płynnej, rozpuszczalnych tabletek lub w kapsułkach. Sama postać produktu nie jest tak istotna, jak zawartość substancji czynnej, czyli lecytyny. Kupując suplement, trzeba być bardzo ostrożnym i dociekliwym, ponieważ w aptekach dostaniemy zarówno produkty dostarczające ok. 50 mg lecytyny w dawce, jak i 1200 mg. Zdecydowanie powinniśmy wybierać te drugie. Producenci suplementów z wysoką dawką lecytyny zalecają spożywanie jednej tabletki w ciągu dnia, najlepiej podczas posiłku. W wypadku wzmożonego zapotrzebowania można przyjąć dwie tabletki dziennie. Preparat z największą jednorazową dawką dostarcza nieco ponad 6 g lecytyny i lepiej na własną rękę nie przekraczać zalecanych ilości do spożycia.

 

Lecytyna sojowa, słonecznikowa czy rzepakowa - którą wybrać?

Zarówno lecytyna sojowa, słonecznikowa, jak i rzepakowa w postaci płynnej wykazują podobny skład fosfolipidów – głównego składnika lecytyny wykorzystywanej do produkcji suplementów diety. Zatem pod tym względem nie ma między nimi istotnych różnic. Około 30% składu lecytyny stanowią oleje,w których proporcje kwasów tłuszczowych są zależne od rośliny, z której lecytyna została pozyskana. Oleje słonecznikowy i sojowy to źródło kwasów tłuszczowych omega-6, których spożycie z dietą w stosunku do kwasów omega-3 jest zbyt wysokie. Natomiast w lecytynie rzepakowej znajdziemy większe ilości kwasów omega-3 w lepszej proporcji do omega-6. Stąd wniosek, że lecytyna rzepakowa jest korzystniejsza dla zdrowia od lecytyny sojowej i słonecznikowej, które mają podobne właściwości. Doniesienia o niekorzystnym wpływie na zdrowie lecytyny sojowej można spotkać przede wszystkim w źródłach zajmujących się leczeniem holistycznym i alternatywnym, a na potwierdzenie tej teorii ciężko znaleźć rzetelne publikacje. Zgodnie z prawem producent ma obowiązek informować konsumenta, jeśli produkt został wytworzony z rośliny modyfikowanej genetycznie, jednak w praktyce nie zawsze jest to przestrzegane. Jednocześnie w Polsce nie ma ustalonego symbolu graficznego, który informowałby jasno, że produkt jest wolny od GMO. Najbardziej pewną metodą podczas kupowania np. suplementów z lecytyną sojową jest szukanie na opakowaniu informacji, że został on wyprodukowany z soi niemodyfikowanej genetycznie. Jeśli producent podniósł koszty produkcji, aby poprawić jakość i pochodzenie swojego wyrobu, na pewno „pochwali się” tym, ponieważ jest to gwarancja lepszej sprzedaży.

Lecytyna - działania niepożądane

Lecytyna jest uznana za produkt bezpieczny, który nie wchodzi w interakcje z lekami i generalnie nie wywołuje skutków ubocznych. U niektórych osób w przypadku kilkukrotnego przekroczenia zalecanych dawek mogą pojawić się nudności, biegunka, bóle brzucha lub uczucie pełności. Zażycie dużych ilości preparatu z lecytyną może skutkować spadkiem ciśnienia krwi, zaburzeniami pracy serca i stanami lękowymi, dlatego zażycie 15 tabletek podczas nauki do sesji nie jest dobrym pomysłem. Preparaty z lecytyną często zawierają witaminę E, która jest niewskazana przy zażywaniu leków rozrzedzających krew. Jeśli przyjmujesz tego typu leki, lepiej wybierz preparat bez witaminy E. Suplementy w płynie mogą zawierać alkohol, dlatego jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią lub prowadzisz auto, zwróć na to uwagę.

 

Autor: Bogusław Bienias, specjalista medycyny żywienia i nutrigenomiki

 

 Źródła: 

1. Cohen B.M. i wsp., Lecithin in the treatment of mania: Double-blind, placebo-controlled trials, The American Journal of Psychiatry, 1982, 139(9), 1162-1164

2. Stoll A. L. i wsp., Choline in the treatment of rapid-cycling bipolar disorder: Clinical and neurochemical findings in lithium-treated patients, Biological Psychiatry, 1996, 40 (1), 382-388

 

Produkty, którymi możesz być zainteresowany:

Super Soya Lecitin 250 kapsułek

Super Soya Lecitin 100 kapsułek

Triple Potency Lecithin